Zebunniso (Maxfiy)

1638 – 1702 · Boburiylar saltanati

Zebunniso Begim — Boburiylar sulolasidan chiqqan shoira, hukmdor Avrangzeb Olamgirning to‘ng‘ich qizi. Zahiriddin Muhammad Boburning avlodi.

Yoshligidanoq keng ta’lim olgan: Qur’onni yod bilgan, arab, fors va turkiy tillarni mukammal o‘zlashtirgan, adabiyot va falsafadan chuqur xabardor bo‘lgan.

«Maxfiy» taxallusi

Shoira o‘z she’rlarini «Maxfiy» — ya’ni «yashirin» taxallusi bilan yozgan. Bu taxallus tasodifiy emas: saroy muhitida shahzoda ayolning she’r bitishi ochiq ma’qullanmagan, shuning uchun u ijodini uzoq vaqt oshkor qilmagan.

Uning devoni asosan fors tilida bitilgan. She’rlarida oshiqona kayfiyat bilan bir qatorda tasavvufiy ohanglar, erkinlik va yolg‘izlik motivlari kuchli.

Hayotining oxiri

Otasi bilan siyosiy kelishmovchiligi tufayli Zebunniso umrining so‘nggi yigirma yilini qamoqda o‘tkazgan. Aynan shu davrda yozilgan she’rlari eng ta’sirchan hisoblanadi.

Meros

Zebunniso — Sharq adabiyotidagi eng yirik ayol shoiralardan biri. Uning ijodi Nodira, Uvaysiy singari keyingi avlod o‘zbek shoiralari uchun ham namuna bo‘lgan.