Uvaysiy

1781 – 1845 · Marg‘ilon – Qo‘qon

Jahonotin Uvaysiy — XIX asr o‘zbek she’riyatining yirik vakillaridan biri, Nodira bilan bir davrda va bir muhitda ijod qilgan shoira.

Marg‘ilonda ziyoli oilada tug‘ilgan. Otasi ham, bobosi ham savodli kishilar bo‘lgan, shuning uchun u o‘sha davr ayollari uchun noodatiy — puxta ta’lim olgan.

Qo‘qon saroyida

Nodira uni Qo‘qonga taklif qilgan va Uvaysiy saroyda shahzodalarga ustozlik qilgan. Ikki shoira o‘rtasidagi do‘stlik va ijodiy musobaqa o‘zbek adabiyoti tarixidagi noyob hodisa: ular bir-biriga she’riy javoblar yozishgan, mushoiralar o‘tkazishgan.

Ijodi

Uvaysiy devoni saqlangan. G‘azal, muxammas, murabba janrlarida ijod qilgan. «Shahzoda Hasan va Husan» dostoni ham unga nisbat beriladi.

She’rlarining ohangi Nodiraga qaraganda ancha o‘ychan va falsafiy. Ayriliq, umr o‘tkinchiligi, ayol taqdiri — asosiy mavzulari.

O‘rni

Nodira qatl etilgandan keyin Uvaysiy Marg‘ilonga qaytgan va uch yildan so‘ng vafot etgan. Uning ijodi Anbar Otin singari keyingi avlod shoiralari uchun bevosita ustozlik namunasi bo‘lgan.