Usmon Nosir

1912 – 1944 · Namangan

Usmon Nosir — o‘zbek she’riyatining eng yorqin va eng fojiali iste’dodlaridan biri. Atigi 32 yil umr ko‘rgan, ijodiy faoliyati esa o‘n yildan sal ko‘proq davom etgan.

Namanganda tug‘ilgan, yetim qolgan, bolalar uyida tarbiyalangan. Iste’dodi juda erta ko‘ringan: yigirma yoshga yetar-yetmas taniqli shoirga aylangan.

She’riyati

To‘plamlari: «Quyosh bilan suhbat» (1932), «Safarbar satrlar» (1932), «Traktorobod» (1934), «Yurak» (1935).

«Yurak» — uning eng yetuk kitobi. Undagi she’rlar o‘z davri uchun g‘ayrioddiy darajada shaxsiy va ehtirosli. Usmon Nosir she’riyatining kuchi — otashin temperament va musiqiy ohangdorlikda.

Tarjimon

Lermontovning «Demon» dostonini o‘zbek tiliga o‘girgan. Bu tarjima bugun ham o‘zbek tarjima maktabining namunaviy ishlaridan biri hisoblanadi. Shuningdek Pushkin asarlarini tarjima qilgan.

Qatag‘on va o‘lim

1937-yilda, 25 yoshida hibsga olingan. Aybi — «millatchilik». Lagerlarda og‘ir sharoitda saqlangan va 1944-yilda surgunda vafot etgan.

Keyinchalik oqlangan. Uning nomi bugun o‘zbek adabiyotida yo‘qotilgan imkoniyat ramzi sifatida tilga olinadi: agar u yashaganida nimalar yozishi mumkin edi degan savol ochiq qolgan.