Sakkokiy

XIV asr oxiri – XV asr · Movarounnahr

Sakkokiy — Temuriylar davrida Movarounnahrda ijod etgan turkiy shoir. Taxallusi hunarmandchilik bilan bog‘liq: «sakkok» so‘zi pichoqchi degan ma’noni anglatadi, bu shoirning oddiy hunarmand oilasidan chiqqanidan darak beradi.

Tug‘ilgan sanasi noma’lum; XV asrning o‘rtalariga qadar yashagan deb taxmin qilinadi.

Qasidalari

Sakkokiy ijodining eng mashhur qismi — Mirzo Ulug‘bekka bag‘ishlangan qasidalari. Bu qasidalar adabiy qiymatidan tashqari tarixiy hujjat sifatida ham qadrlidir: ularda Ulug‘bekning ilm-fanga, ayniqsa astronomiyaga bo‘lgan homiyligi zamondosh ko‘zi bilan tasvirlangan.

Shoir Xalil Sulton va boshqa temuriy hukmdorlarga ham qasidalar bitgan.

Tili va uslubi

Sakkokiy turkiy tilda yuksak saroy she’riyatini yaratish mumkinligini ko‘rsatdi. Uning qasidalari murakkab aruz vaznlarida, boy tashbeh va istioralar bilan yozilgan — bu turkiy tilning fors adabiy tili bilan bellasha olishini isbotlagan dastlabki jiddiy urinishlardan biri edi.

Devoni saqlangan. Navoiy «Majolis un-nafois»da Sakkokiyni hurmat bilan eslaydi.