Muqimiy

1850 – 1903 · Qo‘qon

Muhammadamin Muqimiy — o‘zbek adabiyotidagi hajviy she’riyatning asoschisi va XIX asr oxiri xalq hayotining eng haqqoniy tasvirchisi.

Qo‘qonda novvoy oilasida tug‘ilgan. Madrasada o‘qigan, ammo saroy shoiri bo‘lishni istamagan — umrini qashshoqlikda, oddiy odamlar orasida o‘tkazgan.

Hajv ustasi

Muqimiygacha o‘zbek she’riyati asosan ishq va tasavvuf haqida edi. Muqimiy she’rga kundalik hayotni olib kirdi: poraxo‘r amaldor, ochko‘z savdogar, riyokor ruhoniy, qarzga botgan dehqon — uning qahramonlari shular.

Uning hajviyoti kulgili emas, achchiq: kulgi ostida ijtimoiy adolatsizlikka qarshi og‘riq yotadi.

«Sayohatnoma»

Shoirning eng mashhur asari — «Sayohatnoma». Unda Qo‘qondan Farg‘ona vodiysining turli shaharlariga qilgan safari tasvirlanadi. Bu — sayohat tasviri niqobi ostida yozilgan ijtimoiy tanqid: yo‘l-yo‘lakay shoir qishloq xo‘jaligining ahvolini, soliqlarni, amaldorlar zulmini bayon qiladi.

Lirikasi

Muqimiy hajvchi sifatida mashhur bo‘lsa-da, uning lirik g‘azallari ham nozik va samimiy. Ular xalq qo‘shiqlariga aylanib ketgan.

Meros

Muqimiy Zavqiy bilan birga Qo‘qon demokratik adabiy muhitini shakllantirgan. Ular ochgan yo‘ldan keyinchalik jadid shoirlari yurgan.