Komil Xorazmiy

1825 – 1899 · Xiva

Pahlavonniyoz Mirzoboshi Komil Xorazmiy — shoir, xattot, tarjimon va musiqashunos. Xiva adabiy maktabining uchinchi buyuk vakili — Munis va Ogahiydan keyin.

Musiqadagi kashfiyoti

Komil Xorazmiyning eng katta xizmati adabiyotdan tashqarida: u «Xorazm tanbur chizig‘i» deb ataladigan nota yozuvini yaratgan.

Bu — Markaziy Osiyo musiqasini yozib qoldirishning birinchi mahalliy tizimi edi. Undan oldin maqomlar faqat ustozdan shogirdga og‘zaki o‘tgan va har avlodda bir qismi yo‘qolib borgan. Komil tizimi tufayli Xorazm maqomlari yozma tarzda saqlanib qolgan.

Bu ishni uning o‘g‘li Muhammad Rasul davom ettirgan.

Adabiy ijodi

Komil devon qoldirgan; g‘azal va muxammaslari Ogahiy an’anasida. Shuningdek fors tilidan tarjimalar qilgan.

Xattotlik san’atining ham ustasi bo‘lgan — Xiva saroyida mirzaboshi, ya’ni bosh kotib lavozimida ishlagan.

O‘rni

Komil Xorazmiy — o‘zbek madaniyatida adabiyot va musiqani bir shaxsda birlashtirgan kam sonli ijodkorlardan biri. Uning nota tizimi bo‘lmaganida bugun biz bilgan Xorazm maqomlarining anchagina qismi yo‘qolib ketishi mumkin edi.