Hamza Hakimzoda Niyoziy

1889 – 1929 · Qo‘qon – Shohimardon

Hamza Hakimzoda Niyoziy — shoir, dramaturg, bastakor va pedagog. O‘zbek yangi davr adabiyoti va teatrining shakllanishida markaziy o‘rin tutgan ijodkor.

Qo‘qonda tabib oilasida tug‘ilgan. Madrasada o‘qigan, arab va fors tillarini bilgan, keyinchalik rus tilini ham o‘rgangan.

Maorifchi

Hamza 1911-yildan boshlab yangi usuldagi maktablar ochgan — bu jadidchilik harakatining amaliy qismi edi. U bu maktablar uchun o‘zi darsliklar yozgan, jumladan «Yengil adabiyot» o‘quv qo‘llanmasi.

Maktablari bir necha bor yopilgan, o‘zi ta’qib qilingan, ammo ishni tashlamagan.

Dramaturg

O‘zbek dramaturgiyasining asoschilaridan biri. Eng mashhur asari — «Boy ila xizmatchi» (1918). Shuningdek «Zaharli hayot», «Farg‘ona fojiasi» kabi pyesalar yozgan.

Uning dramalari o‘zbek teatri repertuarining asosini tashkil qilgan.

Bastakor

Hamza she’rlariga o‘zi kuy bastalagan. U yaratgan qo‘shiqlar xalq orasida keng tarqalgan — shoir va bastakorlikni birlashtirgan kam sonli ijodkorlardan.

O‘limi

1929-yil mart oyida Shohimardon qishlog‘ida — o‘zining ma’rifiy faoliyati sababli — o‘ldirilgan. Uning o‘limi o‘sha davrdagi eski va yangi dunyoqarash o‘rtasidagi keskin to‘qnashuvning ramzi bo‘lib qolgan.