Furqat

1859 – 1909 · Qo‘qon – Yorkent

Zokirjon Xolmuhammad o‘g‘li Furqat — ma’rifatparvar shoir, publitsist va o‘zbek adabiyotida yangi dunyo bilan uchrashuvni birinchilardan bo‘lib qalamga olgan ijodkor.

Qo‘qonda tug‘ilgan, madrasada tahsil olgan, arab va fors tillarini bilgan.

Sayohatlar

Furqat taqdirining o‘ziga xosligi shundaki, u ko‘p sayohat qilgan: Toshkent, Samarqand, keyin Kavkaz, Turkiya, Misr, Arabiston, Hindiston va nihoyat Sharqiy Turkiston.

Bu safarlar uning dunyoqarashini butunlay o‘zgartirgan. U zamonaviy maktab, gazeta, teatr, temiryo‘l, telegraf kabi yangiliklarni o‘z ko‘zi bilan ko‘rgan va ular haqida vatandoshlariga yozgan.

Ma’rifat targ‘ibotchisi

Furqat she’rlari va maqolalarida bir fikrni takrorlaydi: xalqning orqada qolishiga sabab — ilmsizlik. U zamonaviy ta’limni, fan o‘rganishni, dunyo bilan aloqani targ‘ib qilgan.

«Turkiston viloyatining gazeti»da bosilgan maqolalari o‘zbek publitsistikasining dastlabki namunalaridandir.

Vatandan yiroqda

Umrining so‘nggi yillarini Sharqiy Turkistonning Yorkent shahrida o‘tkazgan va o‘sha yerda vafot etgan. Vatan sog‘inchi haqidagi she’rlari — o‘zbek lirikasidagi eng ta’sirchan sahifalardan.

Taxallusining ma’nosi ham shu: «Furqat» — ayriliq demakdir.